Eserlere Göre Listeleme

Her bilimin insan doğasıyla az çok bir ilişkisi vardır; her ne kadar bazısı insanoğlundan çok uzaklarda gibi dursa da, bir yerde, bir geçitte mutlaka insan doğasına dönüş yapar. Matematik, Doğa Felsefesi ve Doğal Din bile bir ölçüde İnsan'ın bilimine bağlıdır; çünkü hepsinin yolu insanı tanımaktan geçer ve hepsi insanın güçleri ve yetileri ölçüsünde değerlendirilir... Öyleyse Matematik, Doğa Felsefesi ve Doğal Din insanı bilmeye bu şekilde bağımlıysa, insan doğasıyla daha yakın ve sıkı ilişkileri olan diğer bilimlerden ne beklemeliyiz? Mantığın biricik amacı akıl yürütme yetimizin ilke ve işlemlerini ve tasarımlarımızın doğasını açıklamaktadır; ahlak ve eleştiri zevk ve duygularımızı değerlendirir; siyaset ise insanları toplumda birlik içinde ve birbirine bağımlı kabul eder. Bu dört bilimde, Mantık, Ahlak, Eleştiri ve Siyaset'te, insan aklını tanımamızı sağlayan veya bize insan aklının gelişimi ve donanımını veren hemen her şey kavranır. Bu yüzden, felsefe araştırmalarımızda başarı umabileceğimiz tek yol bugüne kadar uyguladığımız ve artık bıkkınlık veren oyalanma yöntemini terk etmek, yani bir şekilde sınırdaki bir kaleyi ya da köyü ele geçirmek yerine doğrudan başkente yürümek olacaktır. Bilimlerin merkezine, bir zamanlar hepsinden üstün olan insan doğasının ta kendisine yönelmek; orayı ele geçirince diğer her yer için kolay zaferler bekleyebiliriz. Bu noktadan da fetihlerimizi insan hayatını daha yakından ilgilendiren diğer tüm bilimlere yayabilir, sonra da sırf merak konusu olan bilimleri yavaş yavaş ve tam olarak keşfedebiliriz. Cevabı insan biliminin kapsamında olmayan hiçbir önemli soru yoktur, ayrıca bu bilimi bilmeden kesin olarak cevaplayabileceğimiz bir soru da. Böylelikle, insan doğasının ilkelerini açıklar görünürken, aslında bilimlerin -neredeyse tamamen yeni olan ve üzerinde güvenle yükselebilecekleri bu biricik temelde ortaya konmuş- tam bir dizgesini önermiş oluyoruz.

Kökü biyolojide olan insan düşüncesi, evreni ve kendini tasarımlamakla yetinmez, metafiziğe uzanır. Ahlak, felsefe, teknik, din, bilim, sanat, kültür ve medeniyet biyoloji ile metafizik arasında serbestçe dolaşarak problemler keşfeden ve onları çözmeye uğraşan insan düşüncesinin belirtileridir. İnsan Düşüncesinin Boyutları birey ve toplumun, millî ve evrensel olanın, mantık ve duygunun, din ve bilimin, biyoloji ve felsefenin birbirini dışlayıcı değil bütünleyici olduğunu düşündürür.

Bu kitap, üniversitelerimizin Fen-Edebiyat veya Sosyal ve Beşerî Bilimler fakültelerinin Felsefe bölümü öğrencilerine yönelik kaleme alınmış bir çalışmadır. Bu bölümlerde, son zamanlarda İslâm felsefesine ilgi gittikçe artmaktadır. Günümüzde İslâm felsefesi üzerine yazılan eserler, daha ziyade İlahiyat formasyonuna sahip kitleye yönelik kaleme alınmış eserlerdir. Yani bu eserler, anlaşılabilmesi için ilâhiyat bilgisine ve kavramlarına, İslâm tarihi bilgisine ve aynı zamanda İslâm felsefesinin kavramlarına ve problemlerine vakıf kimselerin anlayacağı bir dil ve üslupla yazılmıştır. Ancak felsefe bölümü öğrencisi, bu eserleri anlamaya yönelik bilgisel, tarihsel, kavramsal ve problematik olarak bir altyapıya yeterince sahip değildir. Hem gerekli bu altyapıyı tamamlamak hem de İslâm felsefesinin daha iyi anlaşılmasına bir katkı sağlamak amacıyla böyle bir eseri kaleme almış bulunmaktayız. Kitap, öncelikle felsefe bölümü öğrencileri hedef kitle olarak seçmiş olsa da İslâm felsefesine ilgi duyan herkes için bir el kitabı niteliğinde hazırlanmıştır. Kitapta, aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır: • İslâm felsefesinin anlamı ve kapsamı nedir? • İslâm dünyasında felsefi düşüncenin ortaya çıkmasında etkili olan unsurlar nelerdir? • İslâm felsefesi farklı kültür ve medeniyetlerden etkilenmiş midir? Etkilenmiş ise bunlar hangileridir? • Felsefe tarihinin en önemli ayağı olan VIII-XV. yüzyılda İslâm dünyasında İslâm felsefesi ve bilimine etkisi ve katkısı olan büyük filozoflar kimlerdir? • İslâm felsefesi Batı düşünce dünyasını etkilemiş midir? Eğer etkilemiş ise bunun yolları nasıl olmuştur? • İslâm düşüncesinin bir parçası olan tasavvuf düşüncesi nedir? Nasıl ortaya çıkmış ve temsilcileri kimlerdir?

Arka Kapak Yazısı Yüce Allah şöyle buyurur: “Ben cinleri ve insanları, ancak Bana kulluk etsinler diye yarattım.”(Zâriyat, 51/56) Allah'a kulluk için yaratılan insanlar, bu gerçeği bilmeli ve kulluk görevlerini yerine getirmeli ki, yaratılış gayesine uygun yaşamış olsunlar. Allah Teala'ya kulluk yapmak için yaratılan insan, bu temel görevini yerine getirirse dünyada da âhirette de huzur ve mutluluğa kavuşur. Kim de Allah Teala'ya kulluk görevlerini yapmazsa, İslami hayatı terk ederek İslam'a aykırı bir hayatı tercih ederse, dünyada huzura, ahirette de kurtuluşa eremez. Allah'a kulluk, Allah'ın emrettiğini yapıp yasaklarından sakınmakla, yani İslam'a teslim olup gereğini yapmakla mümkündür. Bu da İslâm'ı doğru bir şekilde öğrenmekle olur. Müslüman kişi, önce, doğru bir inanca sahip, tevhidi özümsemiş olmalı; şirkten, küfürden, bid'at ve hurafelerden, cahiliyye düşünüş, inanış ve yaşayışından uzak bir kişiliğe bürünmeli ve salih amellerde bulunmalıdır. Bu şekilde Allah'a iyi kul olmaya çalışmalıdır. Bu temel mesajı, dili laf yapan, eli kalem tutan kişilerin başkalarına ulaştırması hüsrandan kurtulmanın şartıdır. Bu çalışma bu düşüncenin eseridir. Bu eseri hazırlamaktaki maksadımız, bazı önemli konuları, temel kaynaklarımız olan Kur'ân-ı Kerim ve Rasulullah (s.a.s.) 'in hadisleri ile delillendirerek İslâm'ın doğru bir şekilde öğrenilmesine ve hayata aktarılmasına katkı sağlamaktır. Elinizdeki kitap, Kur'an ve hadis kitapları başta olmak üzere, konuyla alakalı pek çok eserden istifade edilerek kaleme alınmıştır.