En Son Eklenenler

Elinizdeki kitap, belki biraz iddialı gelecektir ama İslâm'ın felsefi yorumu denemesidir. Bunun anlamı bize göre şu­dur: Günümüz insanı, bilgiyi felsefi boyutla­rıyla test etmek ister. Velev ki bu bilgi türü, metafizik bilgi alanı olsun. Çağımız bilgi felsefesinin en önemli yaklaşımlarından biri, doğrulama ilkesidir. Bu ilkenin doğasında bir önermenin doğru olup olmadığı, o önermenin içeriğinin olgularla desteklenip desteklenmemesiyle doğru orantılıdır. İşte burada yapılmak istenen şey, doğrulama ilkesini dinin verileri üzerinde felsefi metodoloji ile uygulamaktır. Böyle bir girişimde bulunmanın kalkış noktası, dinin inanç ve ibadet esaslarının yanı sıra vahyin verilerinin fel­sefi boyutunun önemini ortaya koymak içindir. Günümüz insanı, dini veya felsefi bilgiye, inanması ve doğruluğunu kabul edebilmesi için akli, mantıki ve felsefi delilleriyle birlikte ikna olması gerekir. Yani “nasıl”ından ziyade “niçin”i önemlidir ve önceliklidir. Biz de bu çalışmamızda, vahyin verilerini bu tarzda ele almaya çalıştık. Burada yapılmak istenen şey, İslâm dininin vahyi verilerinin akli ve felsefi boyutlarıyla te­mellendirilmesi, “neden”inin ve “niçin”inin ortaya konulması, yani kısaca “hikmet” üzerinde durulması, “nasıl”ının ise uzmanlarına bırakılmasıdır. Bizim bu çalışmamız, bilinen şeylerin tekrarı veya geçmişe ait birtakım başarıların özlemi de değildir. Bilimsel gelişmeleri veya keşifleri, Kur'ân-ı Kerim ayetleri ile bağdaştırmaya çalışıp imanımızı yeniden tazeleme gayreti de değildir. Burada yapılmak istenen şey, bir hakikatin farklı boyutlarıyla ele alınmasıdır. İlmimizi, irfanımızı, felsefemizi ve medeniyetimizi yeniden keşfetmeye çalışırken bu yolda döşeyeceğimiz taşları, sağlam bir zeminini oluşturma yolunda bir çaba olarak görmek gerekir.

Nietzsche, Antik Grekler hakkında yaptığı araştırmalar sayesinde Grek kültüründe Tanrı Dionysos ve Tanrı Apollon ile temsil edilen değerlerin birbirleriyle nasıl kaynaştırıldıklarını görmüştür. Bunlar arasında kurulan ideal denge ile akıl ve içgüdüler birleştirilerek hem kültür hem de özel bir sanat dalı olan tragedya yaratılmıştır. Ancak Nietzsche'ye göre bu süreç Sokrates'le birlikte akamete uğramış ve çöküş başlamıştır. Nietzsche'nin nazarında, kişiliğinde Dionysosçu açıdan yetersizlik bulunan Sokrates, tam bir Apolloncu olarak aklı ön plana almış ve Dionysosçu olan ile Apolloncu olan arasında kurulan birlikteliği bozmuştur. İnsanlar, her şeyin akılla anlaşılabileceğini ve insanın özünün akıl olduğunu söyleyen Sokrates'in açtığı yolu takip etmiş; içgüdüyü, tutkuyu, bilinç dışını küçümseyerek farkında olmadan gerçeklikten uzaklaşmış ve çeşitli metafiziksel, ahlaki ve felsefi kurgular oluşturmuş, yaşamı olumsuzlamış, yaşam karşıtı olmuştur. Bu kitapta; önce Dionysos ve Apollon'un ne anlama geldiği, hangi nedenlerle Nietzsche'nin Dionysosçu, Sokrates'in de Apolloncu olarak nitelendirildiği, sonrasında ise Sokrates'in akılcılığının benimsenmesiyle ortaya çıkan metafiziksel, ahlaki ve felsefi geleneğin yaşamı nasıl olumsuzladığı Nietzsche'nin perspektifi esas alınarak anlatılmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede onun, bilginin insan hayatındaki rolüne, geleneksel ahlaka ve metafiziksel inançlara yönelik eleştirileri ile sanata verdiği önem de ortaya konmuştur.

Tuz, tüm zamanların en görkemli figürlerinin baş tacı olarak atlas çağlardan beri öyküsü devam eden bir unsurdur. İnsanlık, tuzu keşfinden sonra damağında ortaya çıkardığı lezzet tsunamisine hayranlık duymuş ve bunu stellere işlediği bengi şiirlerle, papirüslere dokuduğu altın harflerle, dini törenlere yüklediği manevi dizemlerle günümüze kadar getirmeyi başarmıştır. Tuz, tetis okyanusunun çekilmeye başladığı zaman döngüsünden bu yana amok koşucusu gibi yolculuk yapmış ve edebî fantazyaların fildişi duvarlarını süslerken aynı zamanda ihtişamlı sofralara göz bebeği konumunda nüfuz etmiştir. Halil Cibran “Hiç kuşkusuz tuz da garip, kutsal bir şey var.” derken tuzun safi gizemine kontur çekerek sayısız anlamını satırlarına işlemiştir. Tuz, 20. yüzyıla kadar Kastalya pınarından akan lezzetlerin timsali gibi bir görüntüye sahipken sanayinin yükselişiyle beraber yelpazesini genişletmiş ve kimya sektörünün en çok tercih edilen ürünleri arasında yerini sağlamlaştırmıştır. Akabinde ayyuka çıkan kâr savaşları, pazar rekabetleri ile endüstriyel çağa teslim olmuş ve günümüzdeki şeklini almıştır. Her Yönüyle Tuz kitabı ise tuzun bu akılalmaz hikayesini sizlere sunmak adına büyük bir kaynak olma özelliğine aday olmuştur. Tuzun edebî saltanatının gam boralarını dağıttığı dizelerden antik dönemlerde adına inşa edilen kurgu zenginliğine, fazla tüketilmesinin vücutta meydana getirdiği çeşitli hastalıklardan küresel ekonomideki yerine, jeolojik devirlerden bu yana oluşan tuz yataklarından bir terapi aracı olarak tedavi merkezi hâline getirilen tuz mağaralarına, islam motiflerinde ve kültüründeki yerinden sanatla yoğrulmuş şekline kadar derin ve çok veçheli bir araştırma, bu kitapla tarihe tanıklık edecek. Bu kitapla birlikte tuza atfedilen soyut ve mutlak anlamlar, tuzla var olan tüm bilimsel terimler, tuzun tarihî temas noktalarında geçirdiği bütün evreler gün yüzüne çıkacak. Bu kitapla, tuza dair evrene nakşedilmiş tüm yılankavi ifadeler katışıksız hâllerde cisim bulacak. Bu kitap; tuzun dünya çapındaki önemini, tarihini, sanatını, dinlerdeki mücerret gücünü, ekonomik yaptırımlarını, küresel ticaret ağındaki konumunu ve sağlığa etkisini tek bir kaynak altında toplayarak geleceğe bırakılan nadide bir yapıt olma özelliği kazanmıştır. Bu kitaba mürekkep akıtan yazarların tek gayesi ise tuzun değerli bir maden ve damakta parlak bir şölen oluşturmasından daha öte kazandığı yüksek anlamları ve bilimsel çalışmaları insanlığın hizmetine sunarak geçmişle şimdi arasındaki bağıntıyı tamamlamak olmuştur. Her Yönüyle Tuz; tuza bilimsel, sanatsal, tarihsel bir perspektiften bakmak isteyenlerin hikâyesidir. Her Yönüyle Tuz; tuzun her yönüyle keşfine şahit olmak isteyenlerin sahip olabileceği en kıymetli kitaptır.

Dünden Bugüne Bugünden Düne; kültürel miras, kimlik ve bellek inşa süreçlerinin birbirleriyle etkileşimlerini ve farklı ölçeklerde, muhtelif aktörler tarafından kurgulanış ve temsil biçimlerini Türkiye özelinde ele alıyor. Sosyal inşacı bir anlayış benimseyen bu derleme kitap, üç bölümden oluşuyor. İlk bölümdeki yazılar, Cumhuriyetçi ve Yeni-Osmanlıcı millî kimlik ve geçmiş anlatısı arasındaki çatışmaların somutlaştığı mekânları merkeze alıyor. İkinci bölüm, kültürel miras yönetiminin farklı aktörler ve aidiyet ilişkilerini içeren çok katmanlı ve karmaşık yapısını tartışmaya açıyor. Son bölümdeki yazılar ise “unutulmaya yüz tutmuş” geçmişi şimdide yeniden kurma ve canlandırma süreçlerine odaklanıyor. Pınar Aykaç, Bahar Aykan, Sena Kayasü, Mesut Dinler, Sarper Ataşer, Burcu Selcen Coşkun, Hasan Münüsoğlu, Şule Tepe ve Sena Temel’in katkılarıyla…