En Son Eklenenler

Her yeri deniz olup da bu kadar az yosun kokusu olan başka bir şehir var mı acaba? Bu kadar köprü olup da kimsenin birbirine ulaşamadığı başka bir şehir. Bu kadar çok insanın olup da her yerin bomboş olduğu... Bomboş. ve Fü İçeri girdik, oturduk, oyun başladı. Bir kukla mı vardı tam hatırlamıyorum. Tek hatırladığım Fü’nün yüzü. Gözlerini böyle kocaman açmış, sahneye bakıyor.

Bugün biz, şeyler çağından şey-olmayanlar çağına geçiş aşamasında bulunuyoruz. Şeyler değil, enformasyonlardır bugün yaşam dünyamızı belirleyen. Artık yerde ve gökte değil, Google Earth ve Cloud’da meskûnuz. Dünya gitgide daha ele avuca gelmez, bulutsu ve hayaletsi bir hale bürünüyor. Hiçbir şey elle tutulur ve kavranabilir değil. Şeyler çağı sona eriyor. Oysa yersel düzenin şifresi şeydir; insan yerleşimi için istikrarlı bir ortam sağlayan da budur. Günümüzde ise yeryüzü düzeninin yerini dijital düzen almıştır. Bugün biz dikkatimizi ufalayan şey-olmayanlar, yani enformasyonel dikkat dağıtıcılar tarafından çevrelenmiş durumdayız. Dijital düzen ise dünyayı bilgiyle donatarak onu daha az somut hale getirir. Hatıraları ve dokunuşları yok eder. Şeylerle birlikte anılar da kaybolur. Bizler bugün, anıların kaydını tutmak yerine veri ve bilgi biriktiriyoruz. Sonuç olarak unutmanın ve kaybetmenin sonsuz kışında yaşıyoruz. Öteki ile karşılaşmadan, friends ve followers biriktiriyoruz. Böylece enformasyonlar, sabitliği ve sürekliliği olmayan bir yaşam biçimine evriliyor. Günümüzün en tanınmış kültür kuramcılarından Byung-Chul Han, internet, akıllı telefon ve yapay zekânın neden olduğu dönüşümü mercek altına alıyor. Nesnelerle bağımızın koptuğu bir dünyada, nasıl bir gelecek inşa ediyoruz?

Rusya Bolşevik Partisi’nin kuramcılarından olan Buharin’in Aylak Sınıfın İktisadi Teorisi kitabı, kısa ama yoğun ve zengin bir yapıttır. Birinci Dünya Savaşı boyunca Buharin’in sürgün olarak yaşadığı kentlerde yazılan bu kitap, ancak Ekim Devrimi’nin ardından, 1919’da basılabilmiştir. Buharin bu kitapta, Marksizmin o dönemdeki baş düşmanı olan Avusturya Okulu’nun, özellikle de bu okulun önde gelen temsilcisi Eugen von Böhm-Bawerk’in bir eleştirisini yapmak üzere yola çıkıyor. Günümüzde de neredeyse tüm iktisat fakültelerinde, resmî iktisat eğitiminin temelini, hayattan kopuk, dogmatik ve statik “marjinal fayda” teorisi oluşturmaktadır. Bu teori öğrencilere, iktisadi olgu ve ilişkileri kavramak için anahtarlar sunmamakta, sadece ezberlenmesi gereken matematiksel fonksiyonlar, eğriler yığını olarak ders kitaplarında yer almaktadır. Emek-değer teorisini savunanların bu teoriye yönelttiği eleştiriler ise çoktan unutturulmuştur. İşte Buharin’in kitabı bize bunları tüm canlılığıyla anımsatıyor. Aylak Sınıfın İktisadi Teorisi, “marjinal fayda” teorisine ve “öznel değer” yaklaşımına karşı iyi düşünülmüş, sıkı çalışılmış, akademik disiplini yüksek, enerjik ve gerçek yaşamdan örneklerle örülü bir teorik hücumdur. Klasik iktisatçılardan Marx ve Engels’e uzanan bilimsel hattın, kaba (vülger) ekonomi politiğe karşı nitelikli bir savunusudur. Bugünkü hâkim neo-klasik iktisat, marjinal fayda teorisini kusurlarından arındırmak için çok uğraşsa da, Buharin’in bu kitapta formüle ettiği tüm temel eleştiriler bugün de geçerliliğini korumaktadır. Buharin bu çalışmasıyla, ekonomi politiğin Marksist eleştirisini ilerletmekle kalmıyor, bilimsel ekonomi politiğin yeniden geliştirilmesi için de soluk boruları açıyor.

Mustafa Kemal Atatürk ve doğa sevgisi