Eserlere Göre Listeleme

— Şiir bunlardan mı ibaret yalnız, Doktor Bey?” — Şiir dünyadan ibaret. Ve bugünkü dünyada yalnız bu dediklerim anlatılmaya değer. Memleketimden İnsan Manzaraları Nâzım Hikmet’i, edebiyatını, kaynaklarını, etkilerini, içinde biçimlendiği dönemi anlamak ve bu çerçevede eleştirel bir tartışma ortamı oluşturmak çabasının ürünü olan Şiir Dünyadan İbaret, şairin Türk ve dünya edebiyatındaki yerini karşılaştırmalı bakış açılarıyla tartışıyor, eserlerini tarihsel ve sosyal bağlamı içinde ele alarak şairi etkileyen unsurları, kaynakları ve onun Türkçe şiire etkisini inceliyor. Üç bölümden oluşan kitabın ilk yazıları Nâzım Hikmet’in son dönem şiirlerine eğiliyor. Kitabın ikinci bölümü Nâzım Hikmet’in çok yönlü bir sanatçı oluşuna ve farklı türlerdeki üretimine odaklanan yazılardan oluşuyor. Son bölüm ise Nâzım Hikmet’in Türkçe şiire etkisi üzerine yazılar ve günümüz Türk şairlerinde Nâzım Hikmet etkisini araştırmak için 49 şairle yapılmış bir sözlü tarih çalışmasını içeriyor.

Karanlık Alışkanlığı Diz boyu sıvadık 'kader'in paçalarını Mahkûmluğundayız topuklara bulaşan çamurun. Biz hep yalın ayak yürüdük bu yolları Çıplaklık rehavetinden ses etmedik. Bile bile meyveli ağacın kaderini Büyüdük... Meyvelendik... Onca soru sorduk ışıklar yansın diye Cılız bir mum ışığında 'yarın'ı ararken... Onca yalan duyduk çığlıklar attık. Korkutulduk ama kaçmadık. Bir ambara tıkılmış meyveler gibi çürürken sorular; Cevap yok... Neden açız yaşamaya bu kadar? Neden yenildik kendimize? Nasıl düşürüldük birbirimize? Unutup neye susadığımızı Yaş döküşümüz... Kan döküşümüz neden? Yeni ışıklar yakmak yerine Karanlığa alışmak Ve alışkınlığımıza rağmen Karanlıktan korkmak neden?

“Mayakovski, “ Şiir Nasıl Yapılır?” adlı metni 1926 yılının Mart ayında yazdı. Metin iki bölümden oluşmaktadır. İlk bö­lümde şair, kendisine kadarki yazarların aynı konuda yazdık­larını eleştirir. İkinci bölümde somut bir örnek üzerinden şiir hakkındaki görüşlerini ortaya koyar. 1925 yılında Sergey Yesenin intihar etmiş ve ardından okuyanları çok etkileyen bir veda şiiri bırakmıştır (Bu şiir, Türkçe’de Azer Yaran çevirisiyle okunabilir). Yesenin’in inti­harının insanları özendirmesi tehlikesine karşı Mayakovski, “Sergey Yesenin’e” adlı bir şiir yazar. Metnin ikinci bölümün­de Mayakovski bu şiiri nasıl “yaptığını” anlatmaktadır. Mayakovski, metnin yalnızca bir yerinde Rus Biçimcileri’ni anar, bu da muhtemelen dönemin baskıcı ortamı yüzünden­dir. Ancak savunduğu fikirler Rus Biçimcileri, özellikle Viktor Şklovski ve Roman Yakobson ile tamamen örtüşmektedir. Tıpkı Şklovski’nin “Don Kişot Nasıl Yapıldı?” adlı yazısında kurgunun “yapıldığını” savunması gibi Mayakovski de şiirin yapıldığını savunur ve yine Şklovski gibi “yöntem tekniği” (Rusça “priyom”) kavramını kullanır. Biçimciler başta anlamın olmadığını, şiirin anlamsız nağmelerle başladığını düşünür ki paralel görüşlere Mayakovski’de de rastlarız. Mayakovski, şiirselliği ses akışmalarında görür. Roman Yakobson da Ame­rika Birleşik Devletleri’nde çalıştığı sırada verdiği “I like Ike” örneği ile şiirselliği ses akışmalarında bulmaktadır. Sonuç ola­rak Mayakovki’nin “Şiir Nasıl Yapılır?” adlı kitabı Biçimci bir çalışmadır. Metni çevirirken Mayakovski’nin yaptığı şiir alıntıların­da yazarın anlam aktarmak istediği yerlerde anlam çevirisi yaptım ama ses özelliklerini aktarmak istediği yerlerde çevi­riyazı ile yetindim. Mayakovski, dönemin edebiyat ortamına hitaben yazdığı için pek çok kapalı gönderme yapıyor; met­ni anlaşılır kılmak adına bu göndermeler hakkında dipnotlar koydum. Son olarak; Mayakovski’nin devrik ve uzun, bileşik cümlelerden oluşan tarzını elden geldiğince korumaya çalış­tım ama anlamayı güçleştirdiği yerlerde onun devrik cümlele­rini düz olarak aktardım. Okuyacağınız çeviri V.V. Mayakovski’nin toplu eserlerini içeren Soçineniya (Moskova, 1988, PRAVDA Yayınevi) adlı eserin ikinci cildinde (sayfa 664-697) yer alan Kak Delat Stihi? adlı metne aittir. » [-çevirmenin önsözü]