En Son Eklenenler

Orta Çağ kavramı, kullananların düşündüğünden daha fazla hasara neden oluyor. “İslam’ın Orta Çağı” kavramı ise büyük ölçüde tartışılmamıştır. Peki, “İslam'ın Orta Çağı" ifadesi aslında neyi tanımlıyor? Modern Çağ öncesi İslam kültürlerini ele almamızda bu ifadenin ne gibi etkileri var? Kültürlerarası karşılaştırmalarda bu kullanımın sonuçları nelerdir? İslam çoğu zaman Orta Çağ’da takılıp kalmakla suçlanıyor. Peki, ya İslam’ın Orta Çağı yoksa? Thomas Bauer, Neden İslam’ın Orta Çağı Yoktu? -Antik Çağ’ın Mirası ve Doğu- kitabında, “Orta Çağ” olarak adlandırılan dönemde Avrupa’da kayıp kültürlerin yalnızca harabelerine rastlanırken, İslam dünyasında bayındır şehirlerin bulunduğunu ve bilimlerin bütün canlılığıyla gelişmeye devam ettiğini gösteriyor. Almanya’nın en çok satan kurgu dışı kitaplarından biri olan bu kısa başyapıt, reforma ihtiyaç duyan “İslami Orta Çağ” görüşümüzü yerle bir ediyor. Doğu’nun antik kentlerinde hamamlar, camiler, kiliseler ve diğer büyük taş yapıtlar ayakta kalırken, o dönemin Avrupa’sında bunlar birer harabe haline gelmişti. Oysa Doğu’da hekimler Galen’in tıbbını devam ettirmişler; doğa bilimleri ve edebiyatta birbirinden eşsiz eserler kaleme alınmıştır. Doğu’nun günlük hayatında bakır sikke, kiremit, cam gibi gündelik hayatın önemli unsurları yaygın bir şekilde kullanılırken, Avrupalılar bunları ancak Yeni Çağ’ın başında (tekrar) keşfetmişlerdir. Bauer, antik kültürün Endülüs’ten Kuzey Afrika ve Suriye üzerinden İran’a kadar yaşamaya nasıl devam ettiğini, neden 11. yüzyılın Hindukuş’tan Batı Avrupa’ya kadar bütün Avrasya’da, daha sonra Yeni Çağ’da da takip edilecek bir dönüm noktası olduğunu somut bir şekilde anlatıyor. Thomas Bauer bu kitabıyla, alışagelmiş çağ sınırlarını ikna edici bir şekilde yerinden ediyor ve Doğu ile Batı’ya dair klişeleşmiş görüşleri bir bir çürütüyor. Çalışmalarıyla 2013 yılında Gottfried-Wilhelm-Leibniz-Ödülü’ne ve 2018 yılında Tractatus Ödülü’ne layık görülen Thomas Bauer’in Neden İslam’ın Orta Çağı Yoktu? -Antik Çağ’ın Mirası ve Doğu- kitabı da 2019 yılında WBG (Bilimsel Kitap Topluluğu) Beşeri Bilimler En İyi Kitap Ödülü’nü kazandı.

Bilin bakalım ne oldu… Âşık olacak gibiyim! Hem de Mack McAfee’ye. Hatırlarsınız, minik bebeğim Noelle’le geçen bahardan beri Mack’in komşusuyuz. Tabii şüphelerim de yok değil, bildiğiniz gibi söz konusu erkekler olunca pek harika kararlar verdiğim söylenemez. Bebeğimin babası bunun en güzel örneği. Velayet davası açarsa diye de ödüm patlıyor. Ah, bu arada söylemeyi unuttum; yeni evimde bulduğum İkinci Dünya Savaşı’ndan kalma mektuplar beni bambaşka bir dünyaya götürdü. Mack’le onları yazan askerin ve “hayatımın aşkı” dediği kadının kim olduğunu bulmaya çalışıyoruz, epey yol kat ettik. Bir ara uğrayın da soğuk çay eşliğinde mektupları okuyalım. Hem ortak arkadaşlarımızın adadaki maceralarını da bir bir anlatırım. Belki sevgili Mack de bize eşlik eder. Bekliyoruz.

"Yıllar sonra düştüğüm yerden kalkıp sendeleyerek bedenime girmeye çalışıyordu sanki ruhum. Beynimin uğultusu etrafımda toplanan kalabalığın sesini bastırıyordu. Bu öyle şiddetli bir ağrı ki, başım ortadan iki yana ayrılacak gibiydi. Burası tam da mahşer yeriydi, hayatıma kast edenlerin hepsi A’raf’da. Ashab-ı A’raf’da, sıratın en başında. Herkes birbirine yol veriyordu sıratıma yürümemek için. Gözler, gözlerimde suretini bulunca azat edilmek istercesine bakıyorlardı başlarını öne eğerek. Bu korkunun nezaketinden başka bir şey değildi elbette. Ashab-ı A’raf’da iseniz sevabınız kadardır günahlarınız da… Kar o gece öyle lapa lapa yağıyordu ki, babamın “kar yağsa havalar bu kadar soğuk olmaz” deyişi geldi aklıma. Bir zaman sonra dinen kar ayaza bırakmıştı yerini. Soğuktan titreyen ellerimi karın tekrar yağması için kaldırıp dua ediyordum. Diğer taraftan dışarıyı aydınlatan karın beyazlığında, gelen var mı diye etraflıca bakınıyordum. Çamura bulaşmış soğuk ellerimi semada kalması için çabalarken o vakit şimşek hızında bir ışık geçti önünden. Ve bir daha geçti..."

Yaşamak sanatı üzerine bir masal Ormanın derinliklerine vardıklarında etrafı sadece ay ışığı aydınlatıyordu. Çoban elinde gaz lambasıyla önden yürüyor, Kral arkadan geliyordu. Karanlığın içinde yürümek çok zordu. Kral tam “Yeter artık” diyecekti ki, Çoban birden elindeki lambaya üfledi. Zifiri karanlıkta kaldılar. Kral, “Beni karanlıkta bıraktınız” diye kızınca Çoban, “Hayır Kralım” dedi. “Sizi, ışığı aramanız için kendinizle bıraktım.” Bir kral ile bir çobanın sohbetlerinde eski ile yeni, Doğu ile Batı, zaman ile zamansızlık, varlık ile yokluk, savaş ile barış, geçmiş ile gelecek, kazanan ile kaybeden, iyi ile kötü ve tasavvuf ile kuantum iç içe geçiyor. Ahmet Durul’un kaleme aldığı Bir Gün Bir Kral Bir Çobana Rastlar, bir masalın sade dünyasından yola çıkarak derin bir yaşam felsefesi sunuyor... Tanışmaya hazır mısınız?