Eserlere Göre Listeleme

Halkların hanesinde yalnızca soğukkanlılıkla icra edilmiş eylemler yazılı olsaydı, dünya üzerindeki vakayinameler bunların pek azını kayıt altına alırdı. Fransız filozof ve sosyolog Gustave Le Bon, şimdi olduğu kadar çağında da çok tartışılmış, eleştirilmiş ve dışlanmış fikirlere sahip bir sosyal bilimci. Özellikle Fransızların gurur kaynağı Fransız Devrimi başta olmak üzere her tür devrime karşı oluşu, kimi ırkların üstünlüğüne olan inancı, “kolektif bilinç”le ilgili çarpıcı ve kimilerine “aşağılayıcı” gelen fikirleriyle Le Bon, çağının tartışmasız en ses getiren isimlerinden biridir. Kitleler Psikolojisi, Le Bon’un bütün bu görüşlerini bir araya getiriyor ve kitlelerin davranışlarının ardındaki psikolojik nedenleri açıklarken yazarının “her şeye muhalif olma” prensibini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.

I. Dünya Savaşı'ndan sonra İspanya'da kültür ve edebiyatı yeniden canlandırma hareketini yönlendiren önemli aydınlar arasında yer alır. Madrid Üniversitesi'nde felsefe öğrenimi görmüş, Berlin, Leipzig ve Marburg'da çalışmalarını sürdürmüştür. Ülkesine döndükten sonra Madrid Merkez Üniversitesi'ne atanmış, iç savaş sırasında İspanya'dan ayrılana dek metafizik kürsüsünde dersler vermiştir. En ünlü yapıtlarından biri olan Kitlelerin Ayaklanması yazarın 1920'lerde başlayan ve yaklaşık olarak on yıl süren çalışmalarının ürünüdür. Kitabı oluşturan kimi parçalar daha önce gazete yazısı olarak yayımlanmıştır. Eserinin başka dillere yapılan çevirilerini göz önünde tutan yazar 1937'de "Fransızlar için Önsöz"ü, 1938'de "İngilizler için Sondeyiş"i kitabına eklemiştir. Yazarın en önemli eserlerinden Sistem Olarak Tarih de yayıma hazırlanmaktadır.

Neden bazı fikirler, davranışlar ya da ürünler yayılıyor da, bazıları yerinde sayıyor? Kıvılcım ânı (tipping point) bir fikrin, bir trendin veya bir davranış biçiminin, herhangi bir nedenle bir eşiği aştıktan sonra hızla yayılmaya başladığı o büyülü noktadır. Tıpkı tek bir insanın bir grip salgınını başlatabilmesi gibi, belli belirsiz bir dokunuş da bir akımın önünü açabilir, bir ürünü çok popüler kılabilir veya toplumsal eğilimlerde ani bir sapmaya neden olabilir. Malcolm Gladwell 2002’de kaleme aldığı ve yayınlandığı ülkelerde hâlâ çok okunan bu kitabında kıvılcım ânı fenomenini, farklı coğrafyalardan ve farklı tarihlerden örneklerle gün ışığına çıkarıyor. Kıvılcım Ânı’nı okuduğunuzda sigara bağımlılığının, intihar eğiliminin, isyanların, şehirde işlenen suçların, televizyon programlarının aldığı reytinglerin, ağızdan ağıza pazarlamanın doğasını daha iyi anlayacak; bireye ve topluma zarar veren salgınları önlemeye ve tam tersine yararlı akımları başlatma ve yönetmeye dair ufuk açıcı fikirler edineceksiniz. Çevrenize şöyle bir bakın. Değişime kapalı, katı bir yer gibi görünebilir. Ama öyle değil. Doğru noktaya yapılacak en küçük bir dokunuşla bir kıvılcım çakabilir.

Serra Menekay’ın yeni kitabı Eylül ayında raflardaki yerini alıyor. “KIVILCIMDAN ALEVE, Ege’deki Kuvayı Milliye” adındaki kitabın sunuşunda Menekay okurlarına şöyle sesleniyor: “Bu kitapta bundan tam bir asır önce Ege’nin dağlarında halkın yaktığı Kuvayı Milliye kıvılcımının nasıl aleve dönüştüğünü okuyacaksınız. Tereyağından kıl çeker gibi gerçekleşmesi beklenen bir işgalin, nasıl emperyalizme karşı başarılan ilk ve tek Kurtuluş Savaşı’na yol açtığını göreceksiniz. Bu kitapta kurgulanmış karakterler, kahramanlar ya da olaylar yok. Çünkü, bu ülkenin verdiği Kurtuluş Savaşı’nda kurgu karakterlere ve kahramanlara ihtiyaç yok. Gerçek kişiler kahramanlaşmış ve üzerlerine düşen görevi yapmış, bulundukları koşullar içinde yazılabilecek en iyi öyküyü yazmışlar. Üstelik bu öykünün, benim tüm kitaplarımı bitirmeyi seçtiğim gibi, mutlu sonla bitmesini sağlamışlar. Destan olmuş kısacası o günlerde yaşananlar. Yeterince bilmediğimiz, merak ettiğimiz ama okumaya öğrenmeye bir türlü zaman bulamadığımız, üşendiğimiz veya okumasını sıkıcı bulduğumuz ya da yeteri kadar eğlenceli bulmadığımız bir destan. Başka türlü yazılsaydı okuyup anlardık dediğimiz türden bir tarih sayfası.” Menekay Kıvılcımdan Aleve adlı yeni kitabında Ödemiş’i merkeze alarak Ege’deki Kuvayı Milliye direnişini, Kurtuluş Savaşı’nı ve Ege’nin kahramanlarını romancı kimliğinden kopup gelen akıcı diliyle anlatıyor. Kitabın Kuvayı Milliye’nin kuruluşunun yüzüncü yılına denk gelmesi de çok anlamlı. Menekay’ın eserlerini takip edenler bunun bir tesadüf olmadığını da bileceklerdir, yazarın dördüncü kitabı “Şefika”nın zamanlaması da benzer bir tarih bilinciyle seçilmişti. Kitabın önsözünü, kaynakçada da eserlerine çokça yer verilen değerli yazar Alev Coşkun’un yazmış. Coşkun “Serra Menekay, “Kıvılcım’dan Aleve” adını taşıyan bu yapıtıyla Ege’deki Kuvayı Milliye’nin gerçek öyküsünü anlatıyor. Bu yapıtını hazırlarken, Ege bölgesindeki Kuvayı Milliye konusunda yazılan bütün kitapları incelemiş, hepsinden alıntılar yapıyor” diyor.