Eserlere Göre Listeleme

Saat beş buçukta okumakta olduğum kitabı elimden bırakarak müşterileri dükkandan çıkarmaya başladım. Kitabın yazarı Robert B. Parker'di ve kahramanı adının olmamasını müthiş bir kültürfizik düşkünlüğüyle örtmeye çalışan Spenser soyadında bir özel dedektifti. İki bölümden birinde ya Boston çevresinde koşup duruyor ya ağırlık kaldırıyor ya da bir kalp krizi ya da bir fıtıkla sonuçlanacak başka bir uğraş buluyordu. Onu okumak bile beni yormaya başlamıştı doğrusu...

Yirmi üç yaşındayken sapkınlık suçlamasıyla Yahudi cemaatinden atılan Baruch Spinoza, hayatını felsefeye vakfetmeye karar verir. Amacı “üstün ve daimi bir sevincin hazzını kendisine sonsuza dek verecek” gerçek iyiyi bulmaktır. Hayatının kalan yirmi yılında devrimci bir eser inşa edecek, filolojinin, sosyolojinin ve etolojinin yanı sıra derinlik psikolojisinin de fikir babalarından biri olmayı başaracaktır. Ama hepsinden önemlisi, arzuyu ve hazzı merkeze alan, Tanrı, ahlak ve mutluluk tasavvurumuzu sarsacak bir felsefenin mucidi olacaktır. “Spinoza pek çok açıdan zamanının çok ilerisindeydi, ama sadece bu da değil: Bizim zamanımızın da ilerisindedir. Spinoza ‘mucizesi’ derken kastettiğim budur.”

Örümcek, at, köpek. Aslan, fare, Kanatlı at. Sirenler. Hayaletler... Gerçek hayvanlar, düşsel yaratıkların toplandığı bu resimli ansiklopedi, Spinoza'nın büyük temalarını ortaya koyarken sözcükler kadar imgelerden, bilgi kadar mizahtan da yararlanıyor. Spinoza, geometrik yönteme dayalı kanıtlamalarını hayvan ve melez yaratık imgeleriyle desteklemekten hiç çekinmez. Üstelik bu imgeler, insanın arzuları ve eylemlerini geometrik çizgiler, düzlemler ve cisimleri inceler gibi incelemenin içerdiği mizahı daha da belirginleştirmeye yarar. Spinoza ve Yaratıklar da, filozofun izinden giderek, sözcükler ve çizimlerin gücünü birleştiriyor. Spinoza'nın felsefesinden çıkarılabilecek belki de en büyük dersi tekrarlarcasına, yaşamı olumlamanın, ondaki mizahı olumlamaktan geçtiğini gösteriyor. Örümcek, at, köpek. Aslan, fare. Kanatlı at. Sirenler. Hayaletler... Gerçek hayvanlar, düşsel yaratıkların toplandığı bu resimli ansiklopedi, Spinoza’nın büyük temalarını ortaya koyarken sözcükler kadar imgelerden, bilgi kadar mizaktan da yararlanıyor. Spinoza, geometrik yönteme dayalı kanıtlamalarını hayvan ve melez yaratık imgeleriyle desteklemekten hiç çekinmez. Üstelik bu imgeler, insanın arzuları ve eylemlerini geometrik çizgiler, düzlemler ve cisimleri inceler gibi incelemenin içerdiği mizahı daha da belirginleştirmeye yarar. Spinoza ve Yaratıklar da,filozofun izinden giderek, sözcükler ile çizimlerin gücünü birleştiriyor. Spinoza’nın felsefesinden çıkarılabilecek belki de en büyük dersi tekrarlarcasına, yaşamı olumlamanın, ondaki mizahı olumlamaktan geçtiğini gösteriyor. Ariel Suhamy, felsefede doktora derecesi ve hocalık diplomasına sahiptir. “Spinoza’da İyi’nin İletimi“ başlıklı doktora tezinin yanı sıra, Spinoza üzerine birçok makalesi bulunmaktadır. Eğitimini mezun olduğu okullardan ziyade müzikten aldığına inanıyor. Alia Daval, uzun süre bilimsel ressam olarak çalıştı. 2002 yılından bu yana Servovalve multimedya kolektifınin bir üyesidir. Spinoza’yla karşılaşması daha eskilere dayanmakla birlikte, bu kitap fılozofla çizim üzerinden kurduğu ilk iletişim.