Eserlere Göre Listeleme

Acılar çekerim söze dökülmeyen haksızlıklar elinde. Kimse duymaz bağışlanmayı dilediğimi ve ağladığımı. Tıpkı bir mumun göz yaşı dökmesi gibi; Kimse bilmez göz yaşının neden aktığını, ateşe yakın olduğu için mi, Yoksa mum özlüyor diye mi? Şimdi ayrı düştüğü Balının tatlılığını. Eserde hakim olan unsur tasavvuftur. Mevlana’nın umumi olarak tasavvufi düşünceleri, görüşleri, devrinin birçok dini, felsefi, ahlaki inançları, siyasi olayları ve muhiti üzerindeki derin ve büyük tesiri yer almaktadır. allah, akıl, alem, zaman, dünya ve ahiret, insan, veli ve nebi, süluk, mürşid ve mürid, yakin, aşk, sema, din, amel ve ibadet, irade, ihtiyar ve sorumluluk gibi konular ele alınmaktadır. Mevlana, sohbetlerinde ele aldığı bu konuları açıklamak suretiyle sık sık ayet, hadis, kelam-ı kibar, mesel ve şiirlerden istifade etmektedir.

Eski milletlerin hepsinin kendilerine mahsus kanunları, hukukları vardı ve bunlar müdevven hale getirilmişti. Bununla beraber mücerred ve nazarî olarak hukuk ilminden bahseden bir eser meydana getirilmemişti. Bu konuda ilk eseri, İmam Şafi (öl. 204) er-Risle adıyla te’lif etti. Bu faaliyet, müslümanların hukuk ilmi üzerinde çalışma mahsüllerinin en büyüklerinden birini teşkil eder. Müslümanların usûlu’l-fıkh (hukukun kökleri), kaynakları adını verdikleri bu ilim, hukuk felsefesinden, hükümlerin kaynaklarından (delillerinden), teşrî prensiplerinden, nassların tefsir ve tatbikatından bahseder. İslam hukukçuları, bu sahada çeşitli metodlarla yüzlerce eser meydana getirmişlerdir. Bunlardan bir kısmı basıldığı halde bir kısmı hala yazmalar halinde kütüphanelerde bulunmaktadır. Bunların da neşre hazırlanıp ilim âleminin istifadesine sunulması faydalı olacaktır. Fıkıh usûlü sahasında, zamanımızda gerek diğer İslam ülkelerinde (Arap âleminde) ve gerekse ülkemizde bazı çalışmaların yapıldığını ve Arapça yazılmış yeni neşriyattan bazılarının “İslam Hukuk Felsefesi”, “İslam Hukuk Metodolojisi”, “İslam Hukuk Usûlü” adlarıyla Türkçeye tercüme edildiğini görmekteyiz. Bu kitabın bu ilme küçük bir katkısı olacağı ümidindeyiz.