Eserlere Göre Listeleme

Sultan Melik Şah

Balkan ve Birinci Dünya Savaşı yılları, karayollarının yetersiz, uçakların henüz gelişmediği dönemdi. Bu durum, deniz taşımacılığının ve savaş gemilerinin önemini artırıyordu. Hele, Balkanlar'da donanma, güçlü devlet olmanın göstergesiydi. Hangi ülke bir fazla gemi alsa güç dengesi ondan yana bozuluyordu. İşte bu dönemde, Yunanistan'ın ABD'ye iki drednot siparişi vermesi ve İtalya'dan bir muhabere kravazörü satın alması Osmanlı'nın de drednot almasını gerektiriyordu. Zaten silah tacirleri, Osmanlı'nın kapısını çalmakta geçikmediler. İngiliz tezgahlarında Brezilya için yapımına başlayan ve bu ülkenin almaktan vazgeçtiği iki drednotu almaya karar verdi. Kurulan Donanma Cemiyeti halkın yüzüklerine kadar yaptığı bağışlarla drednotların parasını topladı. Osmanlı Devleti 1914 Ağustos'unda yapımı yapımı bittiği halde İngilizker iki drednotu teslim etmeyipChurchill'in emriyle el koydular son kuruşuna dek ödenmiş paralarını da geri vermedile. Bu olayın çaresizliğinin hüküm sürdüğü günlerde iki Alman gemisi Goeben ve Breslau Çanakkale'den içeri girdiler bizde" satın aldık dedik... Parasını verip teslim alamadığımız iki gemi Sultan Osman ve Sultan Reşat'ın "öfkesi", birşey ödemeden "satın aldık" dediğimiz Yavuz ve Midilli "sevincine" yol açınca Osmanlı kendini savaşın ortasında buldu. Sonrası malum... Bu kitap yanlızca bir geminin değil, bugün olduğu gibi, dün de kapitalist devletlerin silahlandırma yarışını tırmandırmalarının öyküsüdür. Ondokuzuncu yüzyıl boyunca ve yirminci yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti ve Yunanistan'ı karşılıklı silahlandırma yarışına giren doymak bilmez silah tüccarlarının sergilenmesidir. Osmanlı'ya tarihte üç kez donanma yapan ve üç donanmayı da yakan ya da yaktıran İngiliz politikasının belgelenmesidir.

"Katolik güçlerin I. Elizabeth’e karşı düzenlediği komploları ve suikastları, 1570 yılında Papa’nın onu aforoz etmesi izledi. Hem ülke içinde hem de ülke dışında Katolik güçlerin kuşatması altında kalan Elizabeth “düşmanımın düşmanı dostumdur” düsturuyla hareket ederek, İspanya’nın başını çektiği Katolik devletlerle çatışma halinde olan Müslüman devletlerle modern çağlara kadar eşi benzeri görülmeyecek siyasi, ekonomik, askeri ve ticari ilişkiler ve ittifaklar kurdu. Bu tarihler aynı zamanda İngiltere’nin İslam dünyasıyla kültürel etkileşimler içine de girmeye başladığı tarihlerdi. İngiltere bu süreçte Babıâli’yle anlaşmalar imzaladı. Kraliçe, Sultan’ın kendisine eşitiymiş gibi muamele etmemesine aldırmadan Sultan’la, statü farkına bakmadan Sultan’ın eşi Haseki Safiye Sultan’la mektuplaştı. Sultan’a zamanı için teknoloji harikası bir kurmalı saat-org hediye etti. Fas krallarından elçiler kabul etti. Hatta Katolik Hıristiyanlara karşı kullanmaları için Müslüman devletlere mühimmat desteği sağladı. Bu yeni ilişkiler ve ittifaklar İngiliz toplumunda Müslümanlara dair farkındalığı artırdı ve bu farkındalık, oldukça karışık ve kafa karıştırıcı bir şekilde olsa da, başta Shakespeare’in Othello ve Venedik Taciri eserleri olmak üzere, o dönem üretilen çok sayıda kültürel ürüne yansıdı. Jerry Brotton’ın Sultan ve Kraliçe adlı çalışması, İngiltere’nin bu dönemde Türk, Arap ve Müslüman dünyasıyla kurduğu ilişkilerin sanılandan daha dostane ve çok daha kapsamlı olduğunu, Elizabeth İngiltere’sinin siyasetini, ekonomisini, ticaretini ve çehresini ciddi ölçüde etkilediğini ortaya koyuyor."

Bu sözler, cenneti anlamak değil, sizin anlayışınıza o manevi zeki birazcık yaklaştırmak içindir. Katreler denizdedir ama katrede gemi yüzmez, yürümez… Katreden dalgalar coşar mı hiç?