Eserlere Göre Listeleme

Sürgünler izlenmesi kolay, Joyce'un tüm özelliklerini yansıtan, onun sanatçı ve düşünür yanlarını oluşturmuş tüm ögeleri ortaya koyan oyunudur. Özellikle Katolik Hristiyan düşüncesinin belirlediği, evrensel olan ve bilinç dışında gelişmiş/geliştirilmiş, yaşamın neredeyse varlık nedeniymiş gibi algılanan bir suçluluk ve kuşkuculuk üstüne oturan yapıt Joyce'un özyaşam öyküsünden de izler taşır. Richard ve Robert gençlik arkadaşıdırlar. İkisi de Bertha'ya ilgi duyarlar. Dışadönük ve atak Robert'in tüm çabalarına karşın Bertha içedönük, kuşkucu ve hep acı çeken, kendisini her şeyden sorumlu gören Richard'ı seçmiştir. Araya giren ayrılıklar, hem tarafların birbirini aldatmasını hem de bunların yıkıcı acılarını getirmiştir. Herkes bir iç sorgulamasından geçmektedir. Uzun bir ayrılıktan sonra nihayet dönülen sılada Robert yeniden Bertha'ya açılır. İşin ilginç yanı Bertha'nın olup biteni o an kocasına iletmesi ve her şeyin Richard'ın bilgisi içinde, hatta onun kışkırtıcılığıyla sürüp gitmesidir. Robert Bertha'ya nihai önerisini yapınca Richard bütün kapıları açık bırakarak kendisini bile isteye o kahredici kuşkunun ve acının kucağına atar; ama oyun ilginç bir sonla düğümlenir. Bizde hemen hiç tanınmayan Akinalı Thomas'ın düşüncelerinin ve İbsen Tiyatrosu'nun etkisi altındayken yazdığı bu oyunda Joyce evrensel bir insan dramını hiç kuşkusuz yanan bir koru avuçlarında tutarcasına acı çekerek yakalamıştır. Önemli olan okudukça Joyce'un kurduğu oyun dünyasının yaşamın kendisiyle, oyun tiplerine dönüşmesi ve aynı içsel hesaplaşmaları yaşamasıdır. Bu da Joyce'un başarısıdır.

Kopuş burada başlar işte: Bir yol çatına gelen masal kahramanlarının dönüşsüz seçenekleri sunulmuştur ona; ya zorunlu olanın kanatlarına takılıp gidecek ya gönüllü bir yolun yolcusu olacak ya da iç sızılarını yaşayacağı yolun kılavuzu kesilecek. Nereye, ne yöne de gitse kalbinde o sözlerin mührü olacak hep: SÜRGÜN. Sürgünlüğün Bin Yüzü, Feridun Andaç'ın hazırladığı bir sürgünde edebiyatçılar kılavuzu. Sürgün cezası insanlığın tarihi kadar eski; insanlar çeşitli nedenlerle yurtlarından, evlerinden, sevdiklerinden koparılmış, uzak memleketlere gönderilmiştir. Bu insanların içinde edebiyatçıların ayrı bir yeri vardır. Çünkü edebiyatçılar yaşadıkları deneyimi üretime dönüştürmekte, gittikleri yerleri edebiyat yoluyla anlatmaktadırlar. Ama bundan da önemlisi, yazar olmakla zaten kendi içsel sürgününü seçmiş edebiyatçılara verilen bu ceza böylece insanlık tarihinin devasa imgelerinden birine dönüşmekte. Sürgünlüğün Bin Yüzü, sürgüne gönderilmiş ya da kendi kendini sürgün etmiş edebiyatçıları anlatıyor. Ovidius'tan İlhan Berk'e uzanan bir sürgünde edebiyatçılar geçidi sunuyor bize Feridun Andaç. Kitap üç bölümden oluşuyor: Sürgünlüğün Bin Yüzü, Özel Bir Sürgün ve Yeryüzünde Bir Sürgün... Kitapta yazıları yer alan yazarlar şunlar: Julio Cortazar, İlhan Berk, Nedim Gürsel, Mehmet H. Doğan, Afşar Timuçin, İrfan Yalçın, Oya Baydar, Heinrich Mann, Mehmed Uzun, Feridun Andaç, Albert Bensoussan, Robert Louit, Ali Akay, Edward Said, Franz. L. Neumann, Ovidius, Helene Monsarce, Birsen Karaca, Rafael Alberti, Pablo Neruda, Zoltan Szabo, Uğur Kökden, Tahar Ben Jelloun, Leila Sebbar, Bahar Lemee... Yeryüzünde Bir Sürgün başlıklı bölümde ise Juan Goytisolo, G. C. Infante ve Demir Özlü ile yapılmış birer söyleşi yer alıyor. Yaşamlarının bir bölümünü sürgünde geçirmiş edebiyatçıların ilginç anıları kitaba renk katıyor, bu arada bütün büyük sürgünler de böylece anılmış oluyorlar. Onlar yazılarını oraya sırtlarında taşımışlardı, şimdi bu yazılar onları bize taşıyor.

Suriye 2011’den beri süregelen bir savaşla cehennemi soluyor. Şehirlerin yıkıldığı, yüz binlerce insanın öldüğü ya da yaralandığı, milyonlarca insanın yerinden yurdundan olduğu bir savaş. Muhaliflerin özgürlükler için başlattığı gösterilerin feci şekilde bastırıldığı, silahların ivedilikle devreye sokulduğu, öfkenin kısa sürede silahlı isyana dönüştüğü, çok geçmeden bölgesel ve küresel aktörlerin vekâlet savaşına giriştiği, ardından küresel cihat ağları ve Selefi grupların inisiyatifi ele geçirdiği kanlı bir süreç. Sünni, Alevi, Şii ve Hıristiyan cemaatlerin; Arap, Kürt, Türkmen, Süryani, Ermeni, Keldani, Çeçen ve Çerkes halklarının bir arada yaşadığı Suriye’nin toplumsal fay hatları çatırdadı. Denklemlerden denklemlere savrulan, kaynakları IŞİD tarafından kullanılan, bölünme senaryolarına konu olan bir coğrafya artık Suriye... Bir tarafta Türkiye, Katar, Suudi Arabistan, ABD ve Avrupa ülkelerinin, diğer tarafta İran, Rusya, Irak ve Hizbullah’ın yer aldığı bir savaş düzeni; her savaş gibi pek çok diplomatik, siyasi ve iktisadi çıkar hesabını içinde barındıran bir şiddet sarmalı... Suriye’de ne oldu? Deneyimli gazeteci Fehim Taştekin bu konuda verilebilecek cevapları, en zengin biçimde ortaya koyuyor. Suriye: Yıkıl Git, Diren Kal, sadece Suriye’yle sınırlı olmayan, bölgenin tarihine ve toplumsal zeminine de vâkıf bir araştırmacının bilgisiyle ve bir gazetecinin ihmal edemeyeceği insan hikâyeleriyle kaleme alınmış, kapsamlı bir eser