Eserlere Göre Listeleme

İlk yayımlanmasının ardından geçen on yılda hâlâ güncelliğini koruyan ve tartışmalara uzak kalmayan bir çalışma: Cariyeler, Bacılar, Yurttaşlar. Türkiye’de Kadın Araştırmaları'nda son yıllarda kuşkusuz çok yol alındı. Ancak bu araştırmaların toplumbilim çalışmalarına getirebileceği eleştirel bakışı göz ardı eden zihniyetin aşıldığı söylenemez. Deniz Kandiyoti'nin 1971-1995 yılları arasında yazdığı çizilmiş yazılarını içeren Cariyeler, Bacılar, Yurttaşlar kırsal kentsel dönüşümün cinsiyet rollerine etkisi, Kemalist feminizmin anlamı cinsiyet rollerinin milliyetçilik devlet ve İslam bağlamında sorgulanması erkek kimliklerinin toplumda iktidar e egemenliğin kurumsallaşmasıyla bağlantısı ataerkilliğin kadınların yanı sıra erkekler üzerindeki baskıcılığı kadın terimi yerine önerilen toplumsal cinsiyet kavramının olanakları bu kavramın modernlik anlayışları çerçevesinde irdelenmesi gibi pek çok konuyu tartışmaya açıyor.

Üç kıtaya yayılan bir imparatorluk, sayısız entrikanın döndüğü bir saray, güç ve tutkunun kızı bir güzel, üç kalp ve bir aşk. Osmanlı Sarayı'nın muhteşem atmosferinde, kudretle, aşkla kuşatılmış bir hayattı onunki. Çevresinde korkunç ölüm oyunları örülüyor, gölgelere sinmiş suikastçiler fırsat kolluyordu. Yaşamak için öldürmek zorunda kalmayı kabullenemeyen masum bir kalp ve çaresiz, telaşlı çırpınışları Osmanlı'nın unutulmaz dönemlerinden birinin saklı kılavuzuna dönüşecekti. Mihrimah'ı, elle tutulur hiçbir özelliği olmayan bir adamla evlenmeye zorlayan korkunç sır, annesi Hürrem'le arasındaki anlaşmada gizliydi. O güçte bir annenin, o tutkuda bir babanın kızı, Hafza'nın torunu, Sinan'ın açmazı, Rüstem'in gelini olmanın aykırı bir bedeli vardı. Artık ne Barbaros Hayreddin Paşa'nın kadırgaları, ne de Mimar Sinan'ın göğe astığı kubbeler güldürebilirdi kırgın prensesin yüzünü. Gözlerine çöreklenen tuhaf derinliğin esiri Mihrimah, kalbinden geriye kalan koca boşluğu, adını tarihe kazıyarak dolduracak ve... ...Hürrem-Mihrimah işbirliği, Cihan Devleti'nin kaderini değiştirecekti.

1991 Eylülünde bir Rus kentinde, Çarkent’te bir kadın öldürülür. “Çarkent demokratik güçlerin tartışılmaz önderi, perestroikanın en etkin savaşımcılarından”, Brejnev’in en ateşli yandaşlarından olan kadın, tanınmış biridir. Kenti bir anda, bu cinayetle ilgili söylentiler kaplar. Tuğlayla başı ezilen kadını, kimin öldürdüğü araştırılırken, bir bakıma koskoca Sovyetler Birliği’nin dağılışının öyküsü anlatılır.

Hermann Hesse’nin kendi yaşamöyküsüyle de paralellikler taşıyan Çarklar Arasında’nın kahramanı Hans Giebenrath, Almanya’nın küçük bir kasabasında yaşamaktadır. İçedönük ama çok yetenekli bir genç olan Hans, devletin açtığı yatılı okul sınavına kasabadan gösterilebilecek tek adaydır. Sınavda başarılı olmasının ardından Hans’ı sıkı çalışma günleri bekler. Tek hedefi, başarılı olmak, küçük düşmemek, ailesini ve çevresindekileri hayal kırıklığına uğratmamaktır. Oysa okulda tanıştığı Hermann, yaşamını ders çalışma üzerine kurmayan birisidir; Hans’ın bütün planlarını, yaşam felsefesini değiştirir. Yirminci yüzyılın en önemli yazarlarından, ‘Nobel Edebiyat Ödülü’ sahibi Hermann Hesse’nin, yaşadığı yüzyılın ilk yarısında geçerli eğitim sistemini eleştirdiği Çarklar Arasında, insanın, doğanın yarattığı haliyle hiçbir düzenin hüküm sürmediği bir cangıla benzediği düşüncesinden yola çıkıyor, okullarda verilen eğitimin gençleri toplumun yararlı bir üyesi yapma ve bireye hiçbir özgürlük alanı tanımama çabasını eleştirirken doğal insanın belli sınırlar içinde zorla tutulmaya çalışılmasına karşı çıkıyor.