En Çok Görüntülenen Kitaplar

“Beni öldürmezseniz şayet, siz bir katilsiniz” diye sayıklıyordu ölmeden önce Kafka, tıp öğrencisi arkadaşı Robert Klopstock’tan bir doz daha morfin isterken. Başucunda Dora Diamant da bulunuyordu. Bu sırada kız kardeşi Ottla Kafka Prag’da iyi haberler beklemekteydi. Yazarın ölümünden sonra Robert Avrupa’yı terk edip New York’a yerleşir ve tüberküloz mütehassısı seçkin bir cerrah olur; Kafka’nın bazı yapıtlarını borçlu olduğumuz Dora, Nazilerin yaptığı soykırımdan ve sonrasında Stalin zulmünden kaçıp İngiltere’ye sığınır; Ottla ise Theresienstadt toplama kampında kardeşi Franz’ın altmışıncı yaş gününü kutladıktan sonra bir grup Yahudi çocukla birlikte gaz odalarında can verir. Doktor ve yazar Laurent Seksik Franz Kafka Ölmek İstemiyor’da Kafka’nın hayatındaki bu üç önemli insanın birbirleriyle kesişen hayatlarını Kafka’nın son yıllarının, ayrıca günlüklerinin ve mektuplaşmalarının da izini sürerek anlatıyor. Franz Kafka Ölmek İstemiyor her satırından yalnızlık ve Kafkaesk duyguların damladığı bir roman.

Ölüm ve ölmek artık insan deneyiminin sınırları dışına itilemediğinde veya bilinç tarafından reddedilemediğinde ne olur? Ölüm çok yakına geldiğinde, dahası soluduğun havaya karışma ihtimali doğduğunda kişi ölümle hatta “ölümü nasıl yaşar”? Veba, yaşayan en önemli feministlerden ve kültür yorumcularından biri olan Jacqueline Rose’un, günümüz dünyasını daha iyi kavramak için Albert Camus, Sigmund Freud ve Simone Weil’in yapıtlarına başvurduğu denemelerden oluşuyor. Ölüme yönelik radikal bir saygının daha eşit bir servet paylaşımıyla birlikte düşünülebileceğini öne süren Rose, bu tezinden yola çıkarak Covid-19 pandemisi yahut Ukrayna’nın işgali gibi yakın dönemde meydana gelen felaketlerin yarattığı ruh durumlarını mercek altına alıyor. Özellikle Batı’da, ölümü hayat düzenimizi ihlal eden, uzak tutulacak bir işgalci olarak düşünmenin başarısızlığa mahkûm savunmacı bir tavır olduğunu vurgulayarak “ölümü yaşamak”ta ısrar ediyor. Filozof Simone Weil’in düşüncesini ele aldığı, kitapta kilit rol oynayan denemesinde ancak insan olmanın sınırlarını kabul ettiğimiz takdirde azgınca iktidar hırsından ve beraberinde getirdiği yanılsamalardan arınabileceğinizi ileri sürüyor. Ölüm, savaş ve Simone Weil üzerine bu değerli denemeler, kitabın son sayfası çevrildikten çok sonra da yaşam gücü vermeye devam ediyor. Deborah Levy, Guardian Edebiyatçı ve psikanalitik düşünür olarak Rose, en acil sosyopolitik sorunlarımızı şekillendiren yer altı korkularımız, düşlemlerimiz ve de anlatılarımız üzerinde dikkatle durmamız konusunda uzun zamandır diretiyor. Merve Emre, The Nation Kendi kuşağının eleştirmenleri arasında Jacqueline Rose’un benzeri yok. Edebi iç görüsündeki parlaklık, nesrindeki berraklık ve analizlerindeki incelik tam anlamıyla nefes kesici. Edward Said

Antik Yunan tiyatrosunun en güçlü seslerinden Sophokles, otoriteyle vicdanı arasında kalan bireyin adalet arayışını Antigone’de ölümsüzleştirmiştir. Antigone trajedisi, tarih boyunca susturulmuş vicdanların sesini duyurmanın yanı sıra iktidarların sınırları, vicdanın direnci ve adaletin kırılganlığıyla okuru baş başa bırakıyor. Kardeşine beslediği sevgi ve bağlılık uğruna kralın buyruğunu hiçe sayan Antigone karakteri, insan onuru ve sadakatin simgesi olarak trajedinin merkezinde yer alıyor. Bir yanda koyduğu katı kuralla Kreon, diğer yanda ise kararlı duruşuyla Antigone, insanlık tarihinin her döneminde yeniden üretilen devlet otoritesi ve bireyin ahlaki sorumluluğu arasındaki çatışmanın iki tarafı olarak karşımızda. Sabahattin Ali’nin titiz çevirisi, yasa ve vicdan arasında seçim yapmak zorunda kalan Antigone’nin içinde bulunduğu çıkmazı etkileyici bir Türkçeyle günümüze taşımış. Bu usta çeviri sayesinde Antigone’nin trajedisi Antik Yunan sahnesinden çıkıp bugünün toplumlarına, devletlerine ve bireylerine yöneliyor.

Evli, çocuk sahibi anlatıcı bir akşam, dolaşa dolaşa işten eve dönerken şehrin içinden geçip ormana varır. Karşısında birdenbire Çin Seddi’ni bulur, dirseklerini sedde dayayıp piposunu tüttüren Bin ile karşılaşır. Bin’in nereye gitmek istediğini sorması üzerine anlatıcı cevap veremez. Bunun üzerine Pekin’e doğru yola koyulurlar, ne de olsa çok uzakta olamaz şehir, zira evlerin çatıları daha oradan seçilebiliyordur… Frisch’in “düzyazı düşler” diye nitelendirdiği Bin ya da Pekin’e Yolculuk yazarın iç dünyasına ışık tutan lirik bir metin. Yürüdüm. Kayda değer olmayan bir özlemin gösterdiği yönde yürüdüm… Ah, sınırları hiç umursamadan bir gecenin içine yürümek! İçimizdeki hiçbir gecenin üzerinden öte yana asla atlamayacağız…