Eserlere Göre Listeleme

ATATÜRK’ÜN SİLAH ARKADAŞI CEMİL CAHİT TOYDEMİR’İN İLK DEFA YAYIMLANAN ANILARI Orgeneral Cemil Cahit Toydemir 1883 yılında İstanbul’da doğdu. Harp Okulu’ndan 1902 yılında teğmen rütbesiyle mezun oldu. Beyrut’ta, Yemen’de, Trabulsgarp’ta, Balkanlar’da, Sarıkamış’ta, Kop Geçidi’nde, Azerbaycan’da muharebelere katıldı. Millî Mücadele’nin en kritik safhalarında sorumluluk üstlendi. Cephede olduğu kadar teşkilatlanma, idare ve diplomasi alanlarında da belirleyici roller oynamış seçkin bir asker ve devlet adamıydı. Bu hatırat, Toydemir’in Ocak 1919’dan Cumhuriyet’in kuruluş yıllarına, oradan Şeyh Sait İsyanı ve İkinci Dünya Savaşı yıllarına uzanan anılarını, tarihsel arka plan notları ve belgeler eşliğinde ilk kez okurla buluşturuyor. İstanbul’dan Amasya’ya, Maraş’tan Zile’ye; II. İnönü, Sakarya ve Büyük Taarruz’un gölgesinde yaşanan askerî ve siyasi gelişmeler, Toydemir’in tanıklığıyla ayrıntılı biçimde aktarılıyor. Atatürk’le olan yakın mesaisine dair notlar, Kuvayı Milliye’nin teşekkülü, Şeyh Sait İsyanı, iç isyanlar, Pontos harekâtı, Trakya’nın teslim alınışı ve Cumhuriyet’in erken dönem güvenlik sorunları, yalnızca bir hatırat değil, aynı zamanda birinci elden tarih kaynağı niteliği taşıyan bu metinde ele alınıyor. Eserde yer alan Almanya ziyareti ve Hitler’le yapılan görüşmeye dair notlar ise kitabı, Türk askerî ve siyasi tarihinin sınırlarını aşan uluslararası bir tanıklık düzeyine taşıyor. Belgeler, fotoğraflar, haritalar ve kronolojiyle desteklenen bu çalışma, Millî Mücadele ve erken Cumhuriyet dönemini derinlemesine anlamak isteyenler için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı... Osmanlı Devleti tarafından verilen çeşitli nişan ve madalyalar ile TBMM tarafından verilen İstiklal Madalyası ve takdirname sahibi olan Orgeneral Cemil Cahit Toydemir’in Türkiye’nin yakın tarihine ışık tutan anıları, yalnızca bir askerin kişisel hatıraları değil; bir imparatorluğun çözülüşüne, yeni bir devletin doğuşuna tanıklık eden canlı bir tarih anlatısı niteliği taşıyor.

Atatürk daha önce de bazı rahatsızlıklar geçirmiştir. Ancak onu esas sarsan, sonunda onu ölüme kadar götürecek olan bir karaciğer rahatsızlığı olan "siroz"dur. Ama sirozun başlangıcını doktorlar 1936 yılına kadar götürürler. Çünkü halsizlik ve yorgunluk Atatürk'te o yıllarda görülmeye başlar. Hastalığın gerçek belirtileri 1937'de ortaya çıkar. Gittikçe sıklaşan burun kanamalarını, vücutta kaşıntılar izler. Ne var ki, bu kaşıntılar değişik nedenlere bağlanır, hatta 1937 sonbaharında karıncaların bastığı Çankaya Köşkü'nde yoğun bir karınca savaşı bile yapılır. Doktorlar, Atatürk'teki belirtileri görmelerine rağmen doğru teşhis koyamazlar ve hastalığın ilerlemesine neden olurlar. 11 Kasım 1923'te Çankaya'da öğle yemeğinden sonra göğsünde ve sol kolunda ağrı hisseden Gazi'yi ve eşi Latife Hanım'ı orada tesadüfen bulunan Dr. Refik Saydam tedavi etmiş ve Atatürk'ün krizi atlatmasını sağlamıştı. Cumhurbaşkanı iki gün sonra, 13 Kasım 1923'te bir kriz daha geçirince, Prof. Dr. Neşet Omer, Ankara'ya çağrılmış ve Atatürk ile Latife Hanım'ı tedavi etmiştir. İstanbul Üniversitesi'nden Prof. Dr. Neşet Omer (İrdelp) rahatsızlığın çok çalışmaktan, yorgunluktan kaynaklandığını, alkolü, tütünü, kahveyi azaltması, dinlenmesi gerektiğini, bu dinlenmenin Akdeniz sahillerinde yerine getirilmesinin iyi olacağını ifade etmişti. 28 Mart 1938'de, Ankara'ya gelen Dr. Fissenger, Atatürk'ü muayene eden ve karın kısmında az miktarda da olsa su toplandığını belirtti. Dr. Asım Aral ve Neşet Ömer beylere durumu açıkladı ve hastanın istirahat etmesini önerdi. Dr. Asım ifadesine göre Türk doktorları, Atatürk'ten çekindikleri için her şeyi olduğu gibi Atatürk'e söyleyemiyorlardı. 30 Mart 1938'de, Atatürk'ün sıhhatinin endişe verici olmadığı ve bir buçuk ay istirahat edeceği açıklandı. 8 Haziran 1938'de, Prof. Dr. Fissenger tekrar Türkiye'ye gelip, İstanbul'da Savarona Yatı'nda Atatürk'ü muayene etti ve 10 Haziran 1938'de gerekli direktifleri verdikten sonra ayrıldı. Atatürk bu rahatsızlığı arasında Hatay sorunu ile çok ilgilenir. Hatta 19 Mayıs 1938'de hasta hasta Mersin'e, İskenderun'a gider. Adana'da güneş altında Türk ordusunun geçit törenini izler. Atatürk, Mersin dönüşü Ankara'ya uğrar. Ankara'da fazla kalmaz, 27 Mayıs günü İstanbura gider. Dr. Reşat Belger'in ifade ettiği üzere, Atatürk'ün hafızasında bir zayıflama olmamıştır. Oysa bunun tersini ortaya atanlar vardı. Ancak, durumu iyi değildi ve Fissenger de durumu iyi görmüyordu. Eylül sonlarına doğru Atatürk'te kımıldayacak hâl kalmamıştı. Hâlsizliğinden sigarayı parmaklarının arasında tutamıyordu. Atatürk, ilk kez ağır komaya, 16 Ekim 1938'de girdi.

İçinde bulunduğumuz 2013 yılı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün aramızdan ayrılışının 75., on beş sene Etnoğrafya Müzesi'ndeki geçici kabrinde bekletilen naşının Anıtkabir'e bir devlet töreniyle nakledilmesi ve defnedilmesinin de 60. yıldönümüdür. Aradan bunca yıl geçmesine rağmen hala onun hastalığı, ölümü, cenaze namazı, cenaze töreni, defin işlemleri ve Anıtkabir'in inşa süreci ile ilgili olarak bir takım eksik noktalar ve yanlış bilgiler bulunmaktadır. Atatürk'ün menkul ve gayrimenkul birikimi, vasiyeti ve terekesi ile ilgi de çoğu belgeye dayanmayan tartışmalar yapılmaktadır. Adını Atatürk'ün vefatından önceki son sözü olan "Aleykümesselam"dan alan bu eser, Atatürk'ün Dolmabahçe'den Anıtkabir'e kadar olan son yolculuğunu Milli Savunma Bakanlığı Arşivi, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi ve Anıtkabir Belgeliği gibi üç önemli arşivde bulunan çok sayıda yeni belgeye ve ilk defa burada kullanılan bazı tanıkların anılarına dayanarak anlatmaktadır. (Tanıtım Bülteninden)

Atatürk'ün, 1919-1938 yılları arasında Sovyet hükümeti ve Komünist Enternasyonal temsilcileriyle yaptığı görüşmelerin tutanak ve raporları ve diğer resmî belgeler ilk kez bu kitapta yayımlanıyor. Mehmet Perinçek, başta Rusya Toplumsal-Siyasal Tarih Devlet Arşivi olmak üzere, yıllardan beri Rusya'daki devlet arşivlerinde yaptığı çalışmalar sonucu bulduğu yüzlerce "Çok gizli" ve "gizli" damgalı resmî belgelere dayanarak, Kurtuluş Savaşımızın ve Kemalist Devrim'in bilinmeyen yönlerini ve Türk-Sovyet ilişkilerini aydınlatıyor. Bu kitap, Cumhuriyet tarihimizi yeniden yazdıracak önemdeki bilgi ve belgeleri, tarihçilerimizin, araştırmacılarımızın ve okuyucuların bilgisine sunmaktadır.