Eserlere Göre Listeleme

Türkiye'nin, "batılılaşırken" Avrupa kültüründen ne kadar besleneceği ve Avrupai tarzın gündelik hayata uyarlanmasında sınırın nerede çizilmesi gerektiği, yıllardır tartışılan bir konu. Sanat, ahlak, aile, ticaret gibi konulara getirilen yeni yorumların toplumun tüm kesimlerince aynı şekilde anlaşılması beklenemezdi şüphesiz. Bu nedenle sanatı ahlaksızlıktan, ticareti sadece fırsatçılıktan ibaret sayanlar da oldu. Türk edebiyatının gözüpek yazarı Hüseyin Rahmi Gürpınar, "dürüstlük" kavramını merkeze alıyor. Utanmaz Adam'da., onlarca yıl süren savaşların ardından kendini toparlamaya çalışan Türkiye'de, gayrimeşru yollardan bir hayata tutunma mücadelesi anlatılıyor. "Ahmakları kandırmak, akla karşı işlenmiş bir suçun intikamını almaktır," prensibiyle hareket eden bir üçkâğıt çetesi, vur¬gunculuğun, dolandırıcılığın, ahlaksızlığın her çeşidine başvurup yine de vicdanlarını rahat tutabilmektedirler. Peki, iflah olmaz dolandırıcı Avnussalah'ın tüm bu "utanmazlıklarını" gönül rahatlığıyla kabulleniyor, kabulleniyor olması, başka bir ifadeyle dolandırıcılığa dair yüksek bir felsefe kurmuş olması, onu toplumdaki gizli ahlaksızlardan daha erdemli biri yapar mı.'

İngiliz yazar, devlet adamı ve hukukçu Thomas More'un 1516 yılında Latince olarak yayımlanan eseri Ütopya, çağdaş Batı düşüncesinin temellerini atan Rönesans, Reform ve Hümanizm hareketleri içinde doğmuş bir eserdir. More, Ütopya'da Platon'un kusursuz devlet düşüncesinden yola çıkmış olmasına rağmen, bu kusursuzluğu Ütopya'nın bütün toplum hayatına yaymıştır. Platon'un Devleti'nde bölüşüm sadece bir sınıfa özgü olduğu halde Ütopya'da tüm topluma yayılır. Devlet'te kadınlar ve çocuklar topluma aitken, Ütopya'da karı-kocanın birlikte yaşlanıp ölmesi esastır; çocuklar kendi ebeveynleri tarafından büyütülür. Bu hayal ülkede avukata ihtiyaç yoktur; zira yasalar herkesin anlayabileceği kadar açık ve basittir. Kimilerinin erken dönem Hıristiyanlığındaki ortak paylaşımı anlattığı için manastır hayatının aksisedası, kimilerinin sosyalizmin öncü metinlerinden birisi, kimilerinin de sadece bir şaka olarak gördüğü Ütopya, yazarına çağının çok ötesini gözleyebilen bir hümanist olma payesini kazandırmıştır. (Tanıtım Bülteninden)